Ogród Belwederski

Ta część ogrodu należy do przykładów założeń stylu krajobrazowego, jaki w XIX w. dominował na terenach niemal całej Europy. Powstał jako nowy układ przestrzenny z dominantą w postaci Belwederu.

W 1817 r. Łazienki Królewskie zostały sprzedane cesarzowi Rosji Aleksandrowi I, a Belweder stał się prywatną rezydencją Wielkiego Księcia Konstantego, brata cara. Intendentem generalnym budynków był wówczas architekt Jakub Kubicki, autor przebudowy Belwederu i pawilonów w ogrodzie. Nieznany jest twórca rozplanowania ogrodu, choć wiadomo, że ogrodnikiem w tym czasie był J. Akerman. W najbliższym sąsiedztwie rezydencji belwederskiej rozbudowano niewielki ogród z tarasem widokowym, co zmieniło charakter regularnego założenia na swobodną kompozycję. Poniżej, pod skarpą wytyczono ogród ze stawem o malowniczej, nieregularnej linii brzegowej. Urządzono na nim modną także w ogrodach krajobrazowych wyspę porośniętą drzewami. W dalszej części głównej osi widokowej za stawem do dziś widoczny jest kanał wypływający z południa ogrodu, który wpływa do stawu południowego Pałacu na Wyspie. Kanał przecina Aleja Chińska z mostem – widok stąd na Belweder to jeden z najciekawszych i najatrakcyjniejszych elementów kompozycyjnych. W myśl zasad tworzenia modnego wówczas po części malowniczego po części romantycznego ogrodu na tym terenie (ok. 13 ha) wystawiono zachowane do dzisiaj pawilony: Świątynię Sybilli (na wzgórzu w pobliżu Belwederu), Świątynię Egipską (niżej pod skarpą, w sąsiedztwie dawnych wałów Lubomirskiego z 1770 r.) i Oranżerię Neogotycką (zachowaną jedynie we fragmencie, usytuowaną przy drodze prowadzącej do Pałacu na Wyspie, w pobliżu Białego Domku). 

Świątynia Sybilli, projektu Jakuba Kubickiego z 1822 r., wzorowana na greckiej budowli typu peripteros, wzniesiona z drewna, pomalowana na biało, z ułożonymi u wejścia dwoma żeliwnymi lwami, otoczona została swobodnie posadzonymi wokół niej drzewami i krzewami porastającymi skarpę. Stąd otwarte osie widokowe prowadzą na malowniczy staw, kanał z mostkami i znajdującą się za kanałem łąkę kwietną. 

Świątynia Egipska, egzotyczny pawilon z 1822 r., była budowlą z elementami zaczerpniętymi z architektury starożytnego Egiptu, z kolumnami lotosowymi i umieszczonymi pomiędzy nimi czterema lwami tryskającymi wodą oraz z pomieszczeniami przeznaczonymi do hodowli fig. Po fragmencie konstrukcji dachu przebiega alejka prowadząca w głąb parku. Pawilon wieńczy wysoki obelisk. Kanał płynący krętą linią od pawilonu w kierunku Stawu Belwederskiego porasta po obu stronach roślinność nadwodna: różaneczniki katawbijskie (rododendrony), azalie pontyjskie, wierzby, olchy czarne i paprocie, nadające temu miejscu specjalny nastrój. Wijące się, nieregularne ścieżki i alejki, ukazują teren porośnięty modnymi w XIX w. topolami włoskimi i dębami. Do często występujących okazów należą tu robinie akacjowe, buki, kasztanowce białe, platany klonolistne oraz sosny wejmutki, daglezje i żywotniki olbrzymie uzupełnione krzewami śnieguliczki białej, bzów tureckich i jaśminowców wonnych. Granicę z Ogrodem Królewskim stanowi Aleja Chińska. Na granicy Ogrodu Belwederskiego od południa, w 2. poł. XIX w. powstało gospodarstwo ogrodnicze. W jego sąsiedztwie przy Drodze Chińskiej w 1870 r. wybudowano Nową Pomarańczarnię projektu Józefa Orłowskiego i Adama Adolfa Loeve. Miała w niej zimować zakupiona z Nieborowa kolekcja drzewek pomarańczowych i zmieścić się poszerzona kolekcja oranżeriowych roślin egzotycznych. 

W XX w. dla uatrakcyjnienia Ogrodu Belwederskiego zasadzono na jego terenie szereg roślin sprowadzonych z różnych części świata: klon ginnala, miłorząb dwuklapowy, surmię bignoniową, korkowiec amurski, bożodrzew gruczołkowaty, magnolię kobus, tulipanowiec amerykański, glediczję trójcieniową, grujecznik japoński, leszczynę turecką, cyprysik groszkowy, jabłoń purpurową. Bogaty pod względem kompozycji, treści i doboru roślinności Ogród Belwederski stanowi znakomity przykład rozwijającej się nowej europejskiej stylistyki ogrodowej XIX w.