Konserwacja i remont Białego Domku oraz Wodozbioru wraz z zabytkowym ogrodem

6 marca 2017 r. Muzeum Łazienki Królewskie podpisało w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego umowę na dofinansowanie prac konserwatorsko-remontowych w Białym Domku i Wodozbiorze.

Koszt projektu "Źródła przemian. Ochrona i udostępnienie historycznego dziedzictwa Łazienek Królewskich. Konserwacja i remont Białego Domku oraz Wodozbioru wraz z zabytkowym ogrodem w Muzeum Łazienki Królewskie w Warszawie" wynosi 15 023 022,51 zł - w tym 9 651 870,86 to środki przyznane przez resort kultury z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020, zaś kwota w wysokości 2 412 967,72 zł pochodzi z MKiDN. 

Prace w Wodozbiorze rozpoczęły się we wrześniu 2017 r. i potrwają do października 2018 r. W tym czasie w obiekcie wymienione zostaną: pokrycie dachu, drewniana konstrukcja stropu, stolarka okienna i drzwiowa, schody wewnętrzne, podłogi oraz posadzki. Wyremontowane będą też dziedziniec wewnętrzny oraz instalacje grzewcze i elektryczne. Obiekt zostanie ponadto dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Po remoncie Wodozbiór odzyska dawną świetność i powstanie w nim nowa przestrzeń wystawiennicza.

Prace w Białym Domku ruszyły w listopadzie 2017 r. i potrwają do czerwca 2019 r. Konserwacją objęte będą: elewacja, okna, wnętrza, polichromie, tynki sufitów, podłogi, kominki oraz drewniane dekoracje. Naprawiony zostanie dach i schody, a piwnice zostaną zabezpieczone przed wilgocią. Zabytek zyska zabezpieczenie przeciwpożarowe, nowe instalacje sanitarne i dostosowanie do potrzeb osób z niepełnosprawnościami (pętla indukcyjna, podnośnik).

Po zakończeniu prac cały obiekt udostępniony zostanie zwiedzającym - oglądać w nowej aranżacji będzie można królewskie apartamenty na parterze, a także pierwsze piętro. Atrakcją będzie innowacyjna przestrzeń edukacyjna.

Nowe oblicze zyska również ogród otaczający Biały Domek. Wyremontowana zostanie m. in. fontanna i odświeżone zostaną ścieżki dla spacerowiczów, powstaną też czytelnie plenerowe.

Prace konserwatorsko-remontowe w Białym Domku i Wodozbiorze to kolejny etap rewitalizacji Łazienek Królewskich. Proces ten zaczął się w 2010 r. Od tego czasu blask odzyskały już najważniejsze obiekty królewskiej rezydencji: Pałac na Wyspie, Stara Oranżeria i Pałac Myślewicki. Prace konserwatorskie objęły też cenne kolekcje malarstwa, rzeźby i grafiki. Odnowiono również część historycznego ogrodu Muzeum. W sumie program rewitalizacji kosztował ponad 130 mln zł i został sfinansowany m.in. z Funduszy Europejskich, Funduszy Norweskich, środków MKiDN oraz NFOŚiGW.

Architektoniczne świadectwo

Biały Domek, znajdujący się pobliżu Wodozbiór, a także otaczający oba zabytki historyczny ogród stanowią niepowtarzalne świadectwo architektonicznej spuścizny klasycyzmu i oświecenia. Biały Domek wybudowany został w latach 1774-1776 według projektu Dominika Merliniego. Jest to pierwsza budowla Łazienek Królewskich, która powstała od podstaw na zlecenie króla Stanisława Augusta. Należała do kategorii maisons de plaisance - podmiejskich willi przeznaczonych na letnie mieszkanie. Rezydencję łączono z zamieszkującymi ją kobietami: siostrami króla Ludwiką Zamoyską oraz Izabelą Branicką, a także Elżbietą Grabowską, według legendy morganatyczną żoną Stanisława Augusta. W latach 1801-1805 przebywał tam król Ludwik XVIII, będący w Polsce na wygnaniu.

Biały Domek jest lekką bryłą harmonijnie wpisującą się w otaczający ogród. W obiekcie zachowała się oryginalna, szachulcowa konstrukcja ścian piętra, dekoracja elewacji, a także historyczny wystrój XVIII-wiecznych wnętrz. Na uwagę zasługują groteski Jana Bogumiła Plerscha z Sali Jadalnej, które są pierwszymi tego typu dekoracjami malarskim na ziemiach polskich, czy też XVIII-wieczne tapety w Pokoju Bawialnym, a wśród nich tapety importowane z Chin, obrazujące europejskie faktorie handlowe w Kantonie i sceny z życia Chińczyków.

Wodozbiór to pawilon ogrodowy, który pełnił niegdyś rolę zbiornika wodnego, zasilającego sąsiednie obiekty i fontanny. Ma nie tylko unikalną wartość artystyczną, ale i historyczną jako świadectwo dawnych rozwiązań technicznych. Pawilon zbudowany został w XVII w. za czasów pierwszego właściciela Łazienek, Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. W 1777 r. zyskał charakterystyczną, okrągłą formę, zaś w 1823 r., za sprawą architekta Chrystiana Piotra Aignera, unikalną dekoracyjną oprawę, która nawiązuje do rzymskiego grobowca Cecylii Metelli. Obecnie Wodozbiór częściowo pełni swoją historyczną funkcję, zbierając wodę z podnóża okolicznych wzgórz.

W trosce o zrealizowanie projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w sposób etyczny, jawny i przejrzysty informujemy o możliwości sygnalizowania potencjalnych nieprawidłowości lub nadużyć finansowych pod adresem e-mail nadużycia.POIS@mr.gov.pl lub przez elektroniczny system zgłoszeń za pośrednictwem strony internetowej - stosowny formularz dostępny jest pod linkiem http://www.pois.gov.pl/strony/zglaszanie-nieprawidlowosci/.

KALENDARIUM PRAC W WODOZBIORZE I BIAŁYM DOMKU

Listopad 2018 - zakończenie prac w Wodozbiorze
Prace remontowo-konserwatorskie w Wodozbiorze dobiegły końca. Obecnie we wnętrzach przygotowywana jest ekspozycja stała, poświęcona historii obiektu na tle dawnego układu wodnego Łazienek Królewskich. Zwiedzający będą mogli zobaczyć m.in., jak wyglądała drewniana rynna odprowadzająca wodę z dziedzińca obiektu. Wodozbiór otwarty zostanie dla gości wiosną 2019 r.

Październik 2018 r. - rozstrzygnięcie przetargu na badania archeologiczne wokół Wodozbioru
Muzeum Łazienki Królewskie wybrało wykonawcę badań archeologicznych związanych z Wodozbiorem i jego otoczeniem, z uwzględnieniem systemów zasilających i odprowadzających wodę. Badania mają na celu pogłębienie wiedzy o systemie hydrologicznym Łazienek Królewskich i sposobie zasilania Wodozbioru w wodę. Prace realizowane będą w ramach projektu "Źródła przemian. Ochrona i udostępnienie historycznego dziedzictwa Łazienek Królewskich".

Wrzesień 2018 r. - efekty prac w Wodozbiorze
Główne prace w Wodozbiorze zbliżają się ku końcowi i goście Łazienek Królewskich mogą już dostrzec ich efekty. Widać m.in. odnowioną elewację. We wnętrzu obiektu wciąż trwają prace przygotowujące zabytek dla zwiedzających. W tym celu wyeksponowane zostaną znajdujące się w holu relikty urządzeń grzewczych (pieców) i inne elementy przybliżające użytkową funkcję budynku.

Sierpień 2018 r. - badania archeologiczne na terenie dawnej Oranżerii Neogotyckiej
Muzeum Łazienki Królewskie uzyskało zgodę na prowadzenie badań archeologicznych na terenie dawnej Oranżerii Neogotyckiej, położonej w otoczeniu Białego Domku. Ich celem będzie przebadanie zachowanych reliktów architektonicznych obiektu, których zasięg został wcześniej wstępnie ustalony w wyniku badań geofizycznych. Prace realizowane będą w ramach projektu "ŹRÓDŁA PRZEMIAN. Ochrona i  udostępnienie  historycznego  dziedzictwa  Łazienek  Królewskich". Obecnie z piwniczki Oranżerii usuwany jest piach i gruz, odsłaniany jest też korpus centralny obiektu od strony wschodniej. Oprócz fragmentu dekoracji archeolodzy znaleźli niewielkie fragmenty malowanego tynku oraz części doniczek i kafli piecowych. Znaleziska te pozwalają przypuszczać, że Oranżeria miała wewnętrzne dekoracje. Celem badań będzie też promocja nowatorskich rozwiązań zastosowanych w pracach, chodzi m.in. o użycie skanera 3D. W efekcie powstanie aktywna, trójwymiarowa (fotorealistyczna) dokumentacja projektowa, a następnie interaktywny model odkrytych reliktów i towarzyszącej im infrastruktury. Dzięki zastosowaniu tego rozwiązania na stronie internetowej Łazienek Królewskich można będzie obejrzeć film z wirtualnego spaceru po obiekcie. Informacja o jego publikacji zostanie umieszczona w kanałach w social media.

DAWNA ORANŻERIA NEOGOTYCKA - ZOBACZ FILM

Lipiec 2018 r. - prace konserwatorskie i opracowywanie ekspozycji w Białym Domku
Trwają prace związane z konserwacją stolarki okiennej i drzwiowej oraz z naprawą dachu i konstrukcji stropu nad pierwszym piętrem. Wymieniona została już instalacja c.o., a w budynku w dalszym ciągu pracuje grupa konserwatorów. Równolegle, pod kątem opracowania nowego układu ekspozycji, zlecono ekspertyzę dotyczącą osiemnastowiecznego meblarstwa i wyposażenia wnętrz Białego Domku. Obejmie ona m.in. kwerendę archiwalną w archiwach polskich i zagranicznych.

Czerwiec 2018 r. - odkrycie w Wodozbiorze
Podczas prac konserwatorsko-remontowych w Wodozbiorze odkryto XVIII-wieczne koryto. Spięta klamrami ciesielskimi drewniana konstrukcja znaleziona została w rumoszu ceglano-kamiennym pod posadzką, na sklepieniu cysterny Wodozbioru, co wskazuje na jej XVIII-wieczne pochodzenie. Koryto odprowadzało brudną wodę z wewnętrznego dziedzińca Wodozbioru na zewnątrz obiektu. Drewniana konstrukcja ułożona była pod kątem, co umożliwiało grawitacyjny przepływ wody. W ramach planowanych prac konserwatorskich próbki drewna poddane zostaną badaniom dendrologicznym, określającym rodzaj materiału, z jakiego powstało koryto. Potem zabytek powróci najprawdopodobniej do Wodozbioru, gdzie eksponowany będzie w gablocie, w miejscu pierwotnej lokalizacji, na wystawie poświęconej wodzie.

Maj 2018 r. - Wodozbiór: termin zakończenia prac przesunięty
W związku z odkryciami konserwatorskimi w Wodozbiorze termin zakończenia robót przesunięty został na jesień 2018 r. W międzyczasie zakończono remont dachu budynku. Teraz trwają prace związane z konserwacją elewacji i wzmocnieniem sklepień obiektu, odkrytych we wnętrzach zabytku.

Kwiecień 2018 r. - prace konserwatorskie w Białym Domku
W Białym Domku trwają prace prowadzone przez konserwatorów malowideł ściennych. Zadaniem specjalistów jest jak najdokładniejsze odsłonięcie oryginałów, m.in. poprzez doczyszczenie i usunięcie zabrudzeń. Zespół konserwatorów składa się z osób o zróżnicowanych kompetencjach i umiejętnościach. Docelowo przy rewitalizacji malowideł ściennych ma pracować co najmniej 10 konserwatorów malarstwa, dwóch artystów specjalizujących się w renowacji rzeźb i osoby techniczne.

Marzec 2018 r. - dodatkowe badania archeologiczne w Wodozbiorze
Prace w Wodozbiorze nabierają tempa. Analizy i materiały pozyskane podczas robót budowlano-konserwatorskich pozwoliły zdobyć pełniejszą wiedzę o obiekcie. Do rozpoznania układu podziemnego zbiornika Wodozbioru zastosowano nieinwazyjne metody archeologiczne, takie jak badania magnetyczne, elektrooporowe i georadarowe. Program nieinwazyjnych badań archeologicznych powstał w ramach "Ekspertyzy archeologicznej - opracowania kwerendy archiwalnej oraz programu nieinwazyjnych badań archeologicznych wraz z wyceną dla obiektu Wodozbioru”, zleconej w ramach projektu.

Luty 2018 r. - przygotowanie ekspozycji Wodozbioru
Równolegle do prac renowacyjnych w Wodozbiorze prowadzony jest projekt ekspozycji stałej w tym obiekcie. Opracowywana ścieżka zwiedzania daje możliwość poprowadzenia widza przez zagadnienia związane z tematyką wody w Łazienkach Królewskich. Odpowiednie zabiegi scenograficzne pozwolą pokazać najciekawsze aspektów architektury Wodozbioru. Toczą się również prace nad scenariuszem wystawy i doborem odpowiednich materiałów ikonograficznych, jak również nad projektem mebli ekspozycyjnych, wykończenia, oświetlenia i multimediów.

19 stycznia 2018 r. - umowa na remont Białego Domku podpisana
Muzeum Łazienki Królewskie podpisało umowę z wykonawcą prac remontowych i konserwatorskich w Białym Domku. Obejmą one zarówno wnętrza, jak również elementy konstrukcyjne i architektoniczne. Odnowione zostaną malowidła ścienne, w tym słynne groteski Jana Bogumiła Plerscha, nadwornego malarza króla Stanisława Augusta, a także ozdobne sztukaterie, dekorowane drewniane boazerie oraz podłogi. Projekt przewiduje ponadto wzmocnienie konstrukcyjne ścian i stropów pierwszego piętra pawilonu, co pozwoli na otwarcie tej części budynku dla zwiedzających. Remont obejmie również naprawę elementów więźby dachowej, wymianę pokrycia dachu, przywrócenie elewacjom ich pierwotnego, historycznego wyrazu, a także naprawę stolarki okiennej i drzwiowej. Docelowo Biały Domek będzie miejscem ekspozycji m.in. Królewskiej Galerii Grafiki, w tym przede wszystkim zespołu rycin pochodzących z "Metamorfoz" Owidiusza, z wydania z lat 1767-1771.

29 grudnia 2017 r. - remont fontanny przed Białym Domkiem zakończony
W połowie grudnia Muzeum Łazienki Królewskie dokonało formalnego odbioru prac remontowych i konserwatorskich fontanny przy Promenadzie Królewskiej. Uszkodzoną konstrukcję zastąpiła nowa, żelbetowa. Oryginalne, kamienne nakrywy okalające basen fontanny zostały odrestaurowane i wróciły na swoje pierwotne miejsce. Instalacja fontanny została przystosowana do obowiązujących norm w zakresie czystości wody, która krążyć będzie w obiegu zamkniętym. Efekty modernizacji w pełni podziwiać można będzie wiosną, kiedy uruchomiony zostanie wodotrysk (z fr. jet d’eau), a okalający fontannę kwietnik wypełnią kwiaty.

28 listopada 2017 r. - prace w Wodozbiorze i przy fontannie przed Białym Domkiem
Trwają prace remontowe i konserwatorskie, dzięki którym Wodozbiór odzyska historyczny wygląd. Pomóc mają w tym wyniki zakończonej właśnie kwerendy archiwalnych dokumentów, w których znajduje się wiele cennych informacji o przeszłości budynku. Wykonawca zaczął już oczyszczać ceglane ściany wewnątrz budynku, demontuje też wtórne podłogi. Rozpoczęły się również przygotowania do remontu więźby dachowej oraz konserwacji elewacji. Postępuje także remont fontanny przed Białym Domkiem. Wiele prac zostało już wykonanych, choć na ostateczny, widoczny efekt trzeba jeszcze trochę poczekać.

11 października 2017 r. - remont fontanny przed Białym Domkiem
Rozpoczął się remont fontanny usytuowanej na Promenadzie Królewskiej przed Białym Domkiem. Wykonawca rozebrał uszkodzoną konstrukcję i przystąpił do wykonania nowej, żelbetowej. Historyczne, kamienne elementy zostały zinwentaryzowane i trafią wkrótce do pracowni konserwatorskiej. Efektem prowadzonych prac będzie m.in. konserwacja historycznego systemu jet d’eau (z fr. wodotrysk) oraz odtworzenie kwietnika okalającego basen fontanny.

19 września 2017 r. - wykonawca wchodzi na plac budowy
Muzeum Łazienki Królewskie udostępniło Wodozbiór wykonawcy prac remontowo-konserwatorskich. Tym samym rozpoczęła się organizacja placu budowy. Zakres prac obejmuje kompleksowy remont budynku, w tym wymianę instalacji, wzmocnienie murów i nadproży, izolację, remont ścian, wymianę stolarki drzwiowej i okiennej wraz z odtworzeniem okuć. Przywrócony ma być również oryginalny układ komunikacji między pomieszczeniami. Pracami konserwatorskimi objęte zostaną kamienne detale architektoniczne (m.in. cokół, portyk i schody zewnętrzne), elewacja wewnętrzna i zewnętrzna wraz z elementami dekoracyjnymi (m.in. fryz i attyka), posadzki, schody, stropy oraz elementy więźby dachowej.

28 sierpnia 2017 r. - podpisanie umowy z wykonawcą
Muzeum Łazienki Królewskie podpisało umowę z wykonawcą prac remontowo-konserwatorskich w Wodozbiorze. Ich zakres obejmuje remont oraz adaptację części naziemnej obiektu, który ze względu na zły stan konserwatorski nie był udostępniany zwiedzającym. Termin zakończenia prac przewidziany jest na koniec maja 2018 r. Goście będą mogli zwiedzać Wodozbiór w przyszłorocznym sezonie letnim. W nowej przestrzeni ekspozycyjnej znajdą się plansze i wydruki materiałów archiwalnych z XVIII w., a także makieta prezentująca przekrój obiektu wraz z elementami zbierającymi i przechowującymi wodę.