Zapraszamy do udziału w wykładach i warsztatach, które będą doskonałą okazją, by w ciekawy i bezpieczny sposób poznać świat pasożytów żyjących wokół nas. Poszerzymy swoją wiedzę głównie na temat kleszczy.
TEMATY I TERMINY WYKŁADÓW, WARSZTATÓW
►"Prawie wszystko, co powinieneś wiedzieć o kleszczach" - wykład dla dorosłych i młodzieży (14+)
7 kwietnia 2026 r., godz. 17.00-18.30, Nowa Palmiarnia, wstęp: wolny
W Polsce występuje aż 20 gatunków kleszczy (a może więcej?). Które z nich są najpowszechniejsze w naszym kraju, gdzie występują i dlaczego są tak niebezpieczne? Czy dla wszystkich gatunków kleszczy jesteśmy atrakcyjnym żywicielem? Jak odróżnić larwę od nimfy i postaci dorosłej i czy w ogóle ma to jakieś znaczenie? Jak długo kleszcz pobiera krew i jaki ma to związek z transmisją patogenów? Na te i wiele innych pytań znajdziemy odpowiedź podczas wykładu. Prowadzenie: dr Dorota Dwuznik-Szarek.
►"Kleszcze i inni niewidzialni pasażerowie - obserwacje pod mikroskopem" - warsztaty dla dorosłych i młodzieży (14+)
12 kwietnia 2026 r., godz. 11.00-12.30, Nowa Palmiarnia, wstęp: 20 zł / osoba; bilety do nabycia w muzealnych kasach (Stajnie Kubickiego, Podchorążówka, Stara Oranżeria) i online - KUP BILET
Podczas warsztatów o charakterze popularnonaukowym poznamy pasożyty i organizmy, z którymi możemy się zetknąć w naszym codziennym życiu. Po krótkim wprowadzeniu przyjrzymy się im z bliska, korzystając z profesjonalnego sprzętu laboratoryjnego. Najpierw zaobserwujemy pod binokularem kleszcze. Będą to najważniejsze gatunki występujące w Polsce, w tym Dermacentor oraz Ixodes, a także coraz częściej pojawiające się w Europie kleszcze egzotyczne z rodzaju Hyalomma. Porównamy ich budowę i różnice morfologiczne. Dodatkowo obejrzymy preparaty mikroskopowe, przedstawiające inne organizmy związane z pasożytnictwem i chorobami zakaźnymi, m.in. komara, pierwotniaka Giardia, tasiemca i nicienie. Dzięki temu lepiej zrozumiemy ich budowę. Wspólnie podyskutujemy też o biologii i znaczeniu pasożytów w środowisku. Warsztaty to doskonała okazja, by zajrzeć do mikroskopowego świata i zobaczyć organizmy, o których zwykle tylko się czyta. Prowadzenie: dr Dorota Dwużnik-Szarek, mgr Dagmara Wężyk.
►"Poznajemy kleszcze i inne pasożyty" - warsztaty dla dzieci w wieku 8-12 lat i opiekunów
12 kwietnia 2026 r., godz. 13.00-14.30, Nowa Palmiarnia, wstęp: 20 zł / osoba; bilety do nabycia w muzealnych kasach (Stajnie Kubickiego, Podchorążówka, Stara Oranżeria) i online - KUP BILET
Poznamy bliżej jedne z najbardziej znanych pajęczaków, czyli kleszcze. Dowiemy się, jakie gatunki można spotkać w Polsce i czym się one różnią. Obejrzymy też pod mikroskopem prawdziwe okazy kleszczy, w tym spotykane w Polsce, takie jak Dermacentor reticulatus i Ixodes ricinus, a także egzotycznego kleszcza z rodzaju Hyalomma. Porozmawiamy o ich budowie i sposobie życia, a także o tym, jak chronić się przed tymi pajęczakami podczas spacerów w lesie i w parku. Dodatkowo zobaczymy preparaty makroskopowe pasożytów, m.in. tasiemce oraz nicienie (np. glisty). Dzięki temu będziemy mogli przekonać się, jak naprawdę wyglądają te organizmy i jak różnią się od kleszczy. Warsztaty wypełnią rozmowy i wspólne mikroskopowanie. To świetna okazja, by w ciekawy i bezpieczny sposób poznać świat pasożytów, które żyją wokół nas. Prowadzenie: dr Dorota Dwużnik-Szarek, mgr Dagmara Wężyk.
"Z kleszczami dookoła świata - na jakie choroby odkleszczowe mogą natrafić podróżnicy?" - wykład dla dorosłych i młodzieży (14+)
14 kwietnia 2026 r., godz. 17.00-18.30, Nowa Palmiarnia, wstęp: wolny
Wyruszymy w fascynującą podróż dookoła świata i odkryjemy, jakie zagrożenia niosą ze sobą kleszcze. Od rozległych stepów Mongolii, przez tropikalne lasy Brazylii, po parki narodowe USA i afrykańskie sawanny - przekonamy się, na jakie choroby odkleszczowe można natrafić w różnych zakątkach globu. Poznamy sposoby ochrony w podróży, zanim wyruszymy na swoją przygodę. Prowadzenie: mgr Dagmara Wężyk.
"Zagrożenia ze strony ciepłolubnych gatunków kleszczy w dobie ocieplenia klimatu" - wykład dla dorosłych i młodzieży (14+)
21 kwietnia 2026 r., godz. 17.00-18.30, Nowa Palmiarnia, wstęp: wolny
Hyalomma to rodzaj afrykańskich kleszczy, które odgrywają kluczową rolę w przenoszeniu groźnych chorób, w tym wirusa gorączki krwotocznej krymsko-kongijskiej (CCHFV). Dzięki zaangażowaniu ochotników udało się identyfikować 11 osobników tych pajęczaków w różnych częściach Polski. Podczas wykładu poznamy szczegóły tego przedsięwzięcia, począwszy od roli mediów społecznościowych w mobilizowaniu ludzi do zbierania danych, aż po metody identyfikacji kleszczy, zarówno morfologiczne, jak i molekularne. Mowa też będzie o wynikach laboratoryjnych, które potwierdziły, że w Polsce zaobserwowano dwa gatunki kleszczy Hyalomma. Prowadzenie: mgr Wiktoria Romanek.
dr Dorota Dwużnik-Szarek - związana z Wydziałem Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, pracuje w Zakładzie Eko-Epidemiologii Chorób Pasożytniczych. Zajmuje się głównie badaniami nad kleszczami i chorobami pasożytniczymi. Jej osiągnięcia to m.in. aktualizacja zasięgu kleszcza łąkowego w Polsce oraz badania nad pasożytem Babesia canis. Brała również udział w międzynarodowych projektach dotyczących pasożytów zwierząt. Obecnie prowadzi badania nad pasożytami Cryptosporidium i Giardia u drapieżników oraz wiedzą społeczeństwa o kleszczach i chorobach odkleszczowych. Jest ponadto zaangażowana w projekt "Monster Ticks-Narodowe Kleszczobranie".
mgr Wiktoria Romanek - doktoranta w Zakładzie Ekoepidemiologii Chorób Pasożytniczych na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej koncentruje się na kleszczach z rodzaju Hyalomma, analizując ich występowanie zarówno na obszarach endemicznych, takich jak Mongolia i Irak, jak i w nowych rejonach ich ekspansji. Równolegle angażuje się w popularyzację nauki. Jest inicjatorką projektu "Narodowe Kleszczobranie", który skupia się na monitorowaniu i dokumentowaniu kleszczy Hyalomma na terenie Polski, włączając społeczeństwo w działania badawcze.
mgr Dagmara Wężyk - doktorantka na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie zajmuje się badaniem kleszczy i chorób przez nie przenoszonych. W swojej pracy analizuje kleszcze zbierane w różnych częściach świata, m.in. w Afryce, USA, Brazylii i Mongolii, aby lepiej zrozumieć, jakie patogeny mogą przenosić i jak zmienia się ich występowanie w różnych ekosystemach. Uczestniczy w międzynarodowych projektach badawczych i jest autorką publikacji naukowych o chorobach odkleszczowych. Swoje badania prezentuje też podczas wykładów i spotkań popularyzujących naukę.
