Łazienkowski obraz na wystawie w wiedeńskim Belvedere
Portret Katarzyny Gattai Thomatis z kolekcji Łazienek Królewskich został użyczony na wystawę w Belvedere Museum. Historia rodziny włoskiej tancerki, śpiewaczki i aktorki, która przez lata należała do najbliższego otoczenia króla Stanisława Augusta, stała się osią wiedeńskiej ekspozycji.
Katarzyna Gattai Thomatis i jej mąż przybyli do Warszawy w 1764 r., kiedy Stanisław August objął tron. Włoska artystka stała się długoletnią metresą monarchy, a Karol Thomatis został powołany przez króla na stanowisko dyrektora pierwszego teatru publicznego w stolicy. Katarzyna Gattai była dwukrotnie portretowana przez królewskiego malarza, Marcello Bacciarellego, a jej malarskie wizerunki wzbogaciły kolekcję Stanisława Augusta.
Teraz jeden z nich - na co dzień prezentowany w Pałacu na Wyspie - trafił na wystawę w wiedeńskim Belvedere. "IN-SIGHT: Johann Baptist Lampi The Elder and The Younger. Overpainted and Uncovered" opowiada historię rodziny Thomatisów m.in. przez pryzmat obrazów. Głównym z nich jest dzieło Johanna Baptista Lampi Straszego. Austriacki malarz uwiecznił włoską artystkę i jej rodzinę kilkukrotnie, kiedy w latach 1788-1789 przebywał w Warszawie. Jeden z portretów, eksponowany na wystawie, przedstawia dwójkę dzieci Thomatisów, Karolinę i Wiktora, stojących po obu stronach popiersia kobiety. Podczas prac konserwatorskich w 2016 r. zdjęcia rentgenowskie i w podczerwieni ujawniły, że kompozycja została przemalowana, a pod warstwami farby kryje się portret ich matki, Katarzyny, obejmującej swoje dzieci. Dzięki czarno-białej fotografii, będącej częścią wystawy, można zobaczyć, jak Johann Baptista Lampi Straszy pierwotnie ukazał włoską artystkę. Łazienkowski portret dopełnia historię rodziny Thomatisów, opowiedzianą poprzez dzieła sztuki.
Kolejną niespodzianką jest obraz Johanna Baptista Lampi Młodszego, który również został przemalowany. W tym przypadku warstwa czarnej farby skryła postać Kupidyna, towarzyszącego Wenus w pierwotnej kompozycji. To pomogło wyjaśnić, dlaczego obraz został zinterpretowany jako portret Emilie Victorii Kraus, jednej z kochanek Napoleona. Na wystawie, po raz pierwszy od ujawnienia Kupidyna, dzieło jest prezentowane publiczności pod oryginalnym tytułem "Śpiąca Wenus z Kupidynem przed lustrem".
Wiedeńska ekspozycja odsłania znaczenie obu obrazów austriackich mistrzów, ukryte dotąd pod warstwą farbą. Pokazuje, że wymowa dzieła może ulec znaczącej zmianie po opuszczeniu pracowni artysty: rodzinny portret wyrażający miłość matki do dzieci przekształcił się w zobrazowane popiersie, a wyidealizowana Wenus stała się portretem austriackiej szlachcianki.
Wystawę można oglądać do 11 października 2026 r. Wernisaż z udziałem zaproszonych gości, w tym przedstawicieli Muzeum Łazienki Królewskie z dyrektor dr Marianną Otmianowską, odbył się 12 maja 2026 r. w Belvedere Museum.
Publikacja: 15 maja 2026 r.
